Στα πλαίσια της προετοιμασίας του συνεδρίου της Φιλελεύθερης Συμμαχίας, έγραψα το παρακάτω κείμενο – που θα κατατεθεί και στο σχετικό προσυνεδριακό διάλογο, ως την πρότασή μου (τονίζω: ατομική μου πρόταση που δε δεσμεύει κανέναν άλλο) για την προγραμματική διακήρυξη του κόμματος.

Το παρακάτω κείμενο βασίζεται έντονα σε προηγούμενα κείμενά μας, αλλά και στην ανάγκη α) να υπάρξει ένα μικρό και συνεκτικό κείμενο, χαρακτηριστικό της πολιτικής μας στάσης, και β) να υπάρξει κάποια βάση για ένα πιο εκτεταμένο μετα-συνεδριακό διάλογο που θα μας δώσει την ευκαιρία να αναπτύξουμε λεπτομερώς τις πολιτικές μας προτάσεις.

Κάθε σχόλιο είναι φυσικά ευπρόσδεκτο.

Φιλελεύθερη Συμμαχία: Προγραμματικό Μανιφέστο

Προοίμιο

Όπου κι αν κοιτάξει κανείς, όταν φιλελεύθερες πολιτικές καθορίζουν το βασικό κορμό της διακυβέρνησης μιας πολιτείας, τα αποτελέσματα είναι ανάπτυξη, δημοκρατία, δραστική μείωση της φτώχειας, δημιουργικότητα. Η ελευθερία και το άνοιγμα των συνόρων οδηγούν τον πλανήτη μας σε επίπεδα δημοκρατίας και ευημερίας πρωτόγνωρα στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Η πορεία της χώρας μας, παρά τα όποια πισωγυρίσματα, παραμένει σε πορεία απίστευτης προόδου από τη στιγμή που – και σε όποιο τομέα – η κατεύθυνση των επιλεγμένων πολιτικών έχει οδηγήσει στην απελευθέρωση από τον κρατισμό, το γραφειοκρατικό έλεγχο και την εμμονή του κεντρικού σχεδιασμού.

Οι ιδέες όμως της φιλελεύθερης παράδοσης, παραμένουν στη χώρα μας κατασυκοφαντημένες. Η συστηματική και επιτυχημένη προπαγάνδα της μαρξιστικής Αριστεράς, καθώς και η κατάχρηση μιας ψευδο-φιλελεύθερης ορολογίας από τη συντηρητική Δεξιά, έχουν περιορίσει το φιλελευθερισμό στο πολιτικό περιθώριο. Ο οικονομικός εθνικισμός, με τη μορφή του προστατευτισμού, από τη μία μεριά και ο πολιτικός εθνικισμός, με τη μορφή του λαϊκιστικού πατριωτισμού, από την άλλη, αισθάνονται – και δικαίως – να απειλούνται από τις όποιες δειλές και περιορισμένες κινήσεις φιλελευθεροποίησης της κοινωνίας μας. Κάθε φορά που φιλελεύθερες πολιτικές καταφέρνουν να αποφύγουν τη μαύρη τρύπα της πολιτικής απαξίωσης και σιωπής, έχουν να αντιμετωπίσουν την αντίδραση των οργανωμένων συμφερόντων και των νοσταλγών του κρατισμού.

Η μανία όμως αυτή, από όλες τις πλευρές του πολιτικού φάσματος, ενάντια σε καθετί που μπορεί να παραπέμψει σε επιλογές έστω και απλά εμπνευσμένες από φιλελεύθερες ιδέες, αποδεικνύει τη δύναμη ακριβώς αυτών των ιδεών. Τα τελευταία χρόνια, η αδυναμία των πολιτικών δυνάμεων της χώρας μας να αντιμετωπίσουν τις επιλογές μας στο χώρο των ιδεών μεταφράζεται σε μια δήθεν ιδεολογική ευελιξία στο όνομα του κυβερνητικού πραγματισμού και της εξορθολόγησης της διακυβέρνησης. Οι πολιτικές επιλογές όμως δεν είναι ποτέ ιδεολογικά ουδέτερες και η ανάγκη να αποκτήσουν οι φιλελεύθερες ιδέες τη φωνή που τους αξίζει είναι πιο επιτακτική από ποτέ.

Ο φιλελεύθερος ψίθυρος οφείλει να παραμείνει ζωντανός και να αποτελέσει την ηχηρή απάντηση στις επιδιώξεις όσων, στο όνομα της οικονομικής κρίσης, της κόκκινης οικολογίας και της δήθεν προστασίας εθνικών συμφερόντων, αρνούνται από τη χώρα μας κάθε ευκαιρία μεταρρύθμισης και εκσυγχρονισμού. Οφείλουμε να θυμίζουμε στους συμπολίτες μας ότι ο περιορισμός της οικονομικής ελευθερίας οδηγεί αναγκαστικά και στον περιορισμό της ατομικής ελευθερίας. Να θυμίζουμε ότι ζωή χωρίς επιλογές είναι αφόρητη κι ανάξια ελεύθερων πολιτών.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία, από την ίδρυσή της, έχει στον πυρήνα της ιδεολογίας της τις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του πρωτείου του ατόμου έναντι του κράτους, της ατομικής ευθύνης, της ισονομίας και της ισότητας ευκαιριών για όλους. Του ενιαίου και αδιαίρετου τρίπτυχου του πολιτικού, κοινωνικού και οικονομικού φιλελευθερισμού.

Ανοιχτή κοινωνία – ατομικά δικαιώματα – ελεύθερη οικονομία

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία επιλέγει την πορεία των εκσυγχρονιστικών μεταρρυθμίσεων ως την πιο αποδοτική μέθοδο για τη δημιουργία μιας ανοιχτής κοινωνίας με σεβασμό στα ατομικά δικαιώματα των πολιτών της και της ελευθερίας τους στην επιλογή και τη συνεργασία. Στηρίζουμε κάθε προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση, από όποιο πολιτικό χώρο κι αν προέρχεται, και δεσμευόμαστε να εκμεταλλευτούμε κάθε ευκαιρία συνεργασίας που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επίτευξη αυτών των στόχων.

Στα πλαίσια αυτών μας των στόχων, καταθέτουμε στο τραπέζι του πολιτικού διαλόγου, όπως κάθε κόμμα οφείλει, τις προτάσεις μας.

Ανοιχτή Κοινωνία

Πολιτεία Δικαίου
Μια σύγχρονη πολιτεία, οφείλει να χαρακτηρίζεται από ένα ξεκάθαρο νομικό πλαίσιο και να σέβεται την αρχή της διάκρισης των εξουσιών μέσα σε ένα καθεστώς πολιτειακής σταθερότητας. Η Φιλελεύθερη Συμμαχία προτείνει:
- την κατάργηση της πολυνομίας,
- τον πλήρη διαχωρισμό της εκτελεστικής από την νομοθετική εξουσία, και
- τη μείωση του αριθμού των βουλευτών με, παράλληλα, τον ορισμό σταθερής ημερομηνίας εκλογών και την κατάργηση του νόμου περί ευθύνης υπουργών

Δημόσια Δεδομένα – Δικά μας Δεδομένα
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία ζητά το σεβασμό της αυτονόητης υποχρέωσης της πολιτείας να παρέχει πλήρη πρόσβαση στα δεδομένα που διαθέτει. Θεωρούμε ότι το κράτος δεν νομιμοποιείται να εισπράττει κανένα έσοδο και να διαχειρίζεται κανένα δημόσιο πόρο εφόσον δεν κοινοποιεί στους πολίτες πλήρη, λεπτομερή και ακριβή στοιχεία που να πιστοποιούν τη χρηστή διαχείρισή τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, Η Φιλελεύθερη Συμμαχία στηρίζει την προσπάθεια της ομάδας 4Δ.

Ειρήνη και τη συνεργασία των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει ότι μόνο η εμπέδωση κράτους δικαίου και η ισονομία των πολιτών κάθε χώρας, ο σεβασμός των συνόρων και η καλή γειτονία, η ελεύθερη άσκηση του δικαιώματος εθνικού αυτοπροσδιορισμού και η απόρριψη κάθε αλυτρωτισμού, αποτελούν το πλαίσιο που εγγυάται την ειρήνη σε πολύπαθες περιοχές όπως τα Βαλκάνια.

Παγκοσμιοποίηση
Συνδέουμε την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη με την ανάπτυξη ελεύθερων αγορών και εναντιωνόμαστε σε κάθε φαινόμενο οικονομικής καταπίεσης ή περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Στηρίζουμε την παγκοσμιοποίηση ως πλανητική ολοκλήρωση και προαγωγή της ελευθερίας και των ατομικών δικαιωμάτων.

Φεντεραλισμός – Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία θεωρεί ότι η κοινή ευρωπαϊκή μας ταυτότητα και οι κοινοί ευρωπαϊκοί μας στόχοι μπορούν να εξυπηρετηθούν μόνο στα πλαίσια μιας πολιτικά ενοποιημένης Ευρώπης, δηλαδή μιας Ομοσπονδίας των Πολιτειών της που θα συνιστούν τις Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης. Η νέα αυτή δομή θα λειτουργήσει με την ψήφιση ενός Ευρωπαϊκού Συντάγματος που θα ιδρύει, στη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης και θα προσαρμόζει τα σημερινά κοινοτικά όργανα στο νέο ομοσπονδιακό σύστημα.

Ατομικά Δικαιώματα

Ατομική Ελευθερία
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία θεωρεί το σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων τον ακρογωνιαίο λίθο της δημοκρατικής πολιτείας. Η ενεργή δε προστασία τους αποτελεί το μέγιστο καθήκον όλων μας. Θεωρούμε το σεβασμό στο δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού (θρησκευτικού, φυλετικού, εθνικού, σεξουαλικού) κάθε πολίτη αυτονόητο και το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση αδιαπραγμάτευτο.

Σεβασμός δικαιωμάτων των μειονοτήτων
Η πολιτεία οφείλει πλήρη σεβασμό στα δικαιώματα των μειονοτήτων και των μεταναστών. Η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει ότι η μόνη αποδοτική αντιμετώπιση του ζητήματος της λαθρομετανάστευσης οφείλει να περιλαμβάνει το άνοιγμα των συνόρων για όλους τους φιλειρηνικούς συνανθρώπους μας που θέλουν και μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της χώρας μας.

Πλήρης διαχωρισμός εκκλησίας και κράτους
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία προτείνει τον πλήρη διαχωρισμό πολιτείας και θρησκευτικών οργανισμών και υποστηρίζει ότι οι νόμοι του κράτους οφείλουν να έχουν αποκλειστικά και μόνο κοσμικούς σκοπούς, να είναι ουδέτεροι απέναντι στις θρησκείες και να μην οδηγούν σε εμπλοκή πολιτείας και εκκλησίας. Η πολιτεία έχει το χρέος να σέβεται και να προστατεύει την ελευθερία των πολιτών να εκδηλώνουν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, δημόσια ή ιδιωτικά.

Ελευθερία στις σχέσεις των πολιτών στον οικογενειακό προγραμματισμό
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει την αναγνώριση, και αγωνίζεται για την προστασία, όλων των δικαιωμάτων των ομοφυλόφιλων και τρανσεξουαλικών ανδρών και γυναικών. Η πολιτεία μας οφείλει να καταργήσει κάθε νόμο που οδηγεί σε διακρίσεις με βάση της σεξουαλικές επιλογές των πολιτών και να αποκαταστήσει την αρχή της ισονομίας σε κάθε νομοθεσία σχετικά με τον οικογενειακό προγραμματισμό ζευγαριών του ίδιου φύλου.

Αποποινικοποίηση χρήσης τοξικοεξαρτητικών ουσιών
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία δεν θεωρεί με κανέναν τρόπο ότι η χρήση τοξικοεξαρτητικών ουσιών αποτελεί έγκλημα. Κάθε πολίτης στον ιδιωτικό του χώρο είναι ελεύθερος να διαχειρίζεται ελεύθερα το σώμα του και να καταναλώνει όποιου είδους ουσίες επιθυμεί. Φυσικά, η ελευθερία χρήσης τοξικοεξαρτητικών ουσιών δεν επεκτείνεται σε περιπτώσεις που θέτουν σε άμεσο κίνδυνο άλλους πολίτες (π.χ. οδήγηση).

Ελεύθερη Οικονομία

Η αγορά στους πολίτες
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει την απομάκρυνση του κράτους από κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα και την απλούστευση και ενίσχυση του εποπτικού-ελεγκτικού ρόλου της πολιτείας ως απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη μιας υγιούς και ελεύθερης οικονομίας. Η πολιτεία οφείλει να σέβεται και να προστατεύει ενεργά τα περιουσιακά δικαιώματα των πολιτών και να διευκολύνει το διεθνές εμπόριο.

Απελευθέρωση της αγοράς από συντεχνιακούς περιορισμούς
Για την ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας της χώρας μας και την εμπέδωση των αρχών της ελευθερίας στις οικονομικές μας σχέσεις, η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει την άμεση κατάργηση όλων των φόρων υπέρ τρίτων, το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, και την κατάργηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και κάθε κεντρικού σχεδιασμού στην οικονομία.
Για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της χώρας μας, απαραίτητες προϋποθέσεις είναι η δραστική μείωση της γραφειοκρατίας και η απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης και ανοίγματος/κλεισίματος επιχείρησης.

Ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει την μείωση της φορολογίας και την απλούστευση του φορολογικού συστήματος με την εισαγωγή ενός ενιαίου χαμηλού φορολογικού συντελεστή.
Στην καρδιά της αναμόρφωσης του κοινωνικού συστήματος, προτείνουμε επίσης κάθε ενήλικος Έλληνας να λαμβάνει κάθε μήνα συγκεκριμένο ποσό που θα καθοριστεί ανάλογα με τις δυνατότητες του κράτους. Αυτό το ποσό εκπίπτει του συνολικού ποσού του φόρου επί του εισοδήματος (ουσιαστικά αυτό μεταφράζεται σε αφορολόγητο εισόδημα μέχρι ένα ορισμένο ύψος). Κάτω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο εισοδήματος, αυτή η αρνητική διαφορά μετατρέπεται σε φορολογική επιταγή, καταβεβλημένη μηνιαίως (αρνητικός φόρος). Σε αντάλλαγμα αυτού του εγγυημένου για όλους εισοδήματος, προτείνουμε την κατάργηση όλων των επιδομάτων και μηχανισμών αναδιανομής.

Ελεύθερη επιλογή στην Παιδεία
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία προτείνει την οικονομική, διοικητική και εκπαιδευτική αυτοτέλεια κάθε εκπαιδευτικού ιδρύματος σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και την κατάργηση της απευθείας και αδιάκριτης χρηματοδότησης όλων των κρατικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Προτείνουμε να δίνεται η δημόσια δαπάνη για την Παιδεία κατευθείαν στους πολίτες (μαθητές και γονείς) με τη μορφή κουπονιών για τη διάθεσή τους σε όποιο εκπαιδευτικό ίδρυμα αυτοί επιλέξουν.
Η ελευθερία της επιλογής εκπαιδευτικού ιδρύματος και η πλήρης αυτονόμηση των ιδρυμάτων αυτών αποτελεί την μόνη εναλλακτική λύση για την αντιστροφή της δραματικής πορείας της δημόσιας παιδείας στη χώρα μας.

Ευελιξία και ασφάλεια
Η Φιλελεύθερη Συμμαχία, για την μείωση της ανεργίας και την αναζωογόνηση της ανάπτυξης και του ανταγωνισμού, προτείνει την εφαρμογή του μείγματος εργασιακής ευελιξίας και ασφάλειας (flexicurity) που πρωτοεφαρμόστηκε στη Δανία και μείωσε σημαντικά την ανεργία στη χώρα αυτή, όπως αναγνωρίζουν Ευρωπαϊκοί συνδικαλιστικοί φορείς. Να σημειώσουμε επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση συνιστά την υιοθέτηση του Δανικού μοντέλου (flexicurity) σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ειδικότερα, στο ζήτημα του ασφαλιστικού, η Φιλελεύθερη Συμμαχία προτείνει την αντικατάσταση του σημερινού ασφαλιστικού συστήματος από ένα μεικτό σύστημα που θα διασφαλίζει μακροπρόθεσμα τη βιωσιμότητά του. Το προτεινόμενο νέο σύστημα βασίζεται σε δύο πυλώνες: α) μια ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη για όλους τους Έλληνες πολίτες ανεξάρτητα προηγούμενου εργάσιμου βίου και εισφορών, και β) ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα κεφαλαιοποιητικού χαρακτήρα, υποχρεωτικά για το σύνολο των εργαζομένων, τα οποία θα στηρίζονται στις αρχές της ανταποδοτικότητας, του ανταγωνισμού και της ατομικής ευθύνης

Κάλεσμα

Καλούμε όλους τους φιλελεύθερους συμπολίτες μας να στηρίξουν έμπρακτα την προσπάθειά μας. Καλούμε όλους τους φίλους των ιδεών της ελευθερίας να προωθήσουν τις κοινές μας ιδέες, σε όποιο πολιτικό χώρο κι αν δραστηριοποιούνται.

[Το συνέδριο της Φιλελεύθερης Συμμαχίας αναθέτει στη Διοικούσα Επιτροπή την αρμοδιότητα για την οργάνωση και την επίβλεψη ομάδων εργασίας με στόχο τη λεπτομερή επεξεργασία, επέκταση και εξειδίκευση των παραπάνω προτάσεων, στα πλαίσια των κειμένων και ΔΤ που έχουν ήδη επεξεργαστεί και εκδοθεί μέχρι την ημέρα του συνεδρίου.

Οι ομάδες αυτές εργασίας, οφείλουν να δράσουν με τρόπο ανοιχτό σε όλους τους ενδιαφερόμενους, καθώς και να αναζητήσουν ενεργά τη συμβολή επιστημόνων σχετικών με τον τομέα ενδιαφέροντός τους.
Η Διοικούσα Επιτροπή οφείλει να παρουσιάσει προς έγκριση τα αποτελέσματα των ομάδων αυτών εργασίας, καθώς και όποια άλλη σχετική πρόταση, στο επόμενο τακτικό συνέδριο της Φιλελεύθερης Συμμαχίας.]