Ο κ. Μουζέλης στο τελευταίο του κείμενο στην εφημερίδα Το Βήμα, συνεχίζει την αντιπαράθεσή του με του Νέους Άθεους ‘επικεντρώνοντας την προσοχή [του] στο θέμα της εξέλιξης του θρησκευτικού φαινομένου’.

Θα αποφύγω ν’ ασχοληθώ με τα περί πίστης και εξέλιξης και την άρνηση του κ. Μουζέλη να εξετάσει σε βάθος την υπόθεση των memes ως μέσου διαμόρφωσης και μετάδοσης πολιτισμικών χαρακτηριστικών. Δεν μπορώ όμως να μην κάνω ειδική αναφορά σε μια από τις πιο αντιεπιστημονικές προτάσεις που έχω συναντήσει μπροστά μου τα τελευταία χρόνια.

…η ίδια η επιστημονική έρευνα βασίζεται σε επιστημολογικές και οντολογικές δοξασίες που δεν επαληθεύονται επιστημονικά.

Προσπαθώντας να υπερασπίσει τον αγνωστικισμό, ως τη ‘συμβατή με την επιστήμη και τη λογική θέση’, ο κ. Μουζέλης κάνει – αναπόφευκτα ίσως – ένα βήμα παραπάνω. Δεν περιορίζει τον αγνωστικισμό του στο ζήτημα της ύπαρξης ή ανυπαρξίας του θεού, αλλά τον επεκτείνει και στο ερώτημα ‘θρησκευτική πίστη ή επιστημονική έρευνα’.
(Υποπτεύομαι όμως ότι όταν θα χρειαστεί να επιλέξει μεταξύ των επιστημολογικών και οντολογικών δοξασιών της ιατρικής επιστήμης, για παράδειγμα, και της δύναμης της προσευχής, ο αγνωστικισμός του θα είναι πιθανότατα λιγότερο έντονος απ’ ότι αφήνει το σχόλιό του να εννοηθεί.)

Σε μια αυστηρά φιλοσοφική συζήτηση, θα ήμουν υποχρεωμένος να υποστηρίξω ότι η έννοια του θεού είναι τόσο ελαστική που πάντα θα υπάρχουν ορισμοί της που θα αποφεύγουν το ερώτημα της ύπαρξης.
Αν ορίσουμε για παράδειγμα ως θεό ‘το ον που δημιούργησε τον κόσμο, παρεμβαίνει στην εξέλιξή του και ελέγχει τις νοητικές μας λειτουργίες με τέτοιο τρόπο ώστε ποτέ να μην μπορούμε να αποδείξουμε την ύπαρξή ή την ανυπαρξία του’, είναι προφανές ότι η συζήτηση φτάνει σε αδιέξοδο και ο αγνωστικισμός είναι η μόνη δυνατή επιλογή. Το ίδιο βέβαια ισχύει και για την τσαγιέρα του Russell, καθώς και για άπειρα άλλα όντα που μπορούμε να ορίσουμε έτσι ώστε να αποφεύγουν κάθε έλεγχο. Αν, για παράδειγμα, αποδώσουμε συμβολικό χαρακτήρα σε κρίσιμα μέρη της ελληνικής μυθολογίας και εξισώσουμε το βουνό του Ολύμπου με τον ‘υπερβατικό χώρο’ που κατοικούν οι 12 θεοί, μακριά και πέρα από τον φυσικό μας κόσμο, τότε οφείλουμε να είμαστε εξίσου αγνωστικιστές και απέναντι στο δωδεκάθεο.
Δυστυχώς όμως για τους υποστηρικτές του αγνωστικισμού ως μεθόδου αποφυγής της αμφισβήτησης του χριστιανικού θεού, οι ισχυρισμοί των χριστιανών δεν είναι τόσο αφηρημένοι, ούτε τόσο ευέλικτοι. Όσο κι αν θα μπορούσε κανείς να παραμείνει αγνωστικιστής σε άλλες - πιο εξωτικές - περιπτώσεις, η απάντηση στο ερώτημα της ύπαρξης ή όχι του χριστιανικού θεού είναι εύκολη και σαφέστατα αρνητική.