Το Σάββατο 5 Ιουνίου, το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών διοργάνωσε ημερίδα με θέμα την αναβάθμιση της Κοινωνίας των Πολιτών, των θεσμών της και των κινημάτων της. Αναπόφευκτα, η συζήτηση στράφηκε και στο σχέδιο Καλλικράτης που αλλάζει ριζικά τη διάθρωση του ελληνικού κράτους, καθώς και το ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Στα πλαίσια αυτής της συζήτησης, μου έκαναν εντύπωση τα σχόλια του Γερμανού ευρωβουλευτή Michael Theurer και πρώην δημάρχου της Γερμανικής πόλης Horb της Baden-Wuerttemberg. Ο κ. Theurer αδυνατούσε να κατανοήσει γιατί επιμένουμε στη χώρα μας να μιλούμε για το ποιες αρμοδιότητες είναι διατεθειμένο το κεντρικό κράτος να παραχωρήσει στην τοπική αυτοδιοίκηση. Κατά την άποψή του ο προβληματισμός μας θα έπρεπε να κινείται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Το κέντρο των αποφάσεων θα πρέπει να είναι πάντοτε η τοπική κοινωνία. Αυτό είναι που θα έπρεπε να θωρούμε δεδομένο. Λύση σε επίπεδο περιφέρειας, κράτους, κλπ. θα έπρεπε να αναζητείται μόνο όταν η φύση κάποιου προβλήματος επιβάλει τη συνεργασία σε ευρύτερο γεωγραφικά χώρο ή υψηλότερο πολιτειακά επίπεδο.

Στη φιλελεύθερη παράδοση, η κοινότητα αποτελεί το πεδίο δράσης των ατόμων. Ο χώρος που θα συνεργαστούν, θα συναγωνιστούν, θα αναπτύξουν τη δημιουργικότητά τους. Και η οργανωμένη πολιτεία, είτε με τη μορφή της τοπικής αυτοδιοίκησης, είτε ως κεντρικό κράτος, καλείται να εξασφαλίσει τις προϋποθέσεις ανάπτυξης της δημιουργικότητας των πολιτών, να προστατέψει τα δικαιώματά τους και να εξασφαλίσει την ασφάλειά τους. (Αν θέλετε, να προσφέρει και υπηρεσίες μεγάλης κλίμακας, με τη μορφή κράτους πρόνοιας, παρέχοντας οικονομική προστασία στο ασθενέστερο κομμάτι του πληθυσμού.)

Η κυρίαρχη ιδεολογία στη χώρα μας κινείται, χωρίς δυστυχώς ελπίδα διαφυγής, στον αντίποδα αυτής της αντίληψης. Το κράτος δεν είναι ουδέτερο απέναντι στις επιδιώξεις των πολιτών του. Σχεδιάζει την οικονομία μας, διαμορφώνοντας γενικές κατευθύνσεις αλλά και συγκεκριμένα προγράμματα ανά τομέα. Καθορίζει τις αισθητικές μας επιλογές, τις μεταφυσικές μας εκφράσεις, τις ιδεολογικές μας αντιλήψεις. Γι αυτό και ως πολίτες, δεν αναζητούμε τον ηγέτη που θα εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη συναίνεση, εργασιακή ειρήνη, επιχειρηματική σταθερότητα, αλλά επιμένουμε στο πρότυπο του χαρισματικού ηγέτη, του ηγέτη οραματιστή.
Δημιουργήσαμε έτσι μια κάστα ανθρώπων από τους οποίους περιμέναμε τις λύσεις για κάθε μας πρόβλημα. Και τους προσφέραμε την απόλυτη εξουσία που τους διέφθειρε και απόλυτα. (Ένα ακόμη κλισέ που δύσκολα αποφεύγεται.)

Με τις ανακοινώσεις των υποψηφιοτήτων, μπαίνουμε με αργούς (καλοκαιρινούς) ρυθμούς στην προεκλογική περίοδο. Ας είμαστε, ετούτη τη φορά τουλάχιστο, πιο προσεκτικοί στις επιλογές των τοπικών μας ηγετών. Ας γυρίσουμε την πλάτη μας στα μεγαλεπήβολα οράματα, τις κομματικές στρατεύσεις, τους μηχανισμούς και τα βολέματα. Ας επιμείνουμε στη σύνεση, τα μικρά προσεκτικά βήματα, τις συγκεκριμένες προτάσεις. Κι ας ζητήσουμε τώρα το λογαριασμό – πριν να είναι ξανά πολύ αργά.

Αγαπητέ μου φίλε Κ.,

Σου γράφω με αφορμή το πρόσφατο σχόλιό σου σχετικά με τις επιλογές της κυβέρνησης στο ζήτημα των κλειστών επαγγελμάτων. Ομολογώ ότι με ξάφνιασες ευχάριστα όταν σημείωνες: «Η κυβέρνηση δεν είχε άλλη επιλογή. Το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων αποτελεί ένα από τα μόνιμα αγκάθια της ελληνικής οικονομίας που καμία κυβέρνηση μέχρι σήμερα δεν τόλμησε να αντιμετωπίσει. Έρχονται όμως στιγμές που δε χωράει άλλη αναβολή».

Θα ήθελα, κι ελπίζω να μην με θεωρήσεις υπέρμετρα αλαζόνα, να σου θυμίσω τη συζήτησή μας προεκλογικά, όταν είχες θυμώσει μαζί μου και τελικά έφυγες από το τραπέζι μας αποδίδοντάς μου προθέσεις που θα αποφύγω να θυμηθώ. Δεν είναι πολύ κομψές οι «εγώ καλά σου τα ’λεγα» στιγμές, αλλά… «εγώ καλά σου τα ‘λεγα». Η οικονομική κρίση ήτανε φαίνεται καταλυτική στο σε οδηγήσει να κοιτάξεις κατάματα την πραγματικότητα που τότε δεν ήθελες να αποδεχτείς. Θυμάμαι που προσπαθούσα να σε πείσω για τα αδιέξοδα του κρατισμού, των υπερ-ρυθμίσεων και του μεγάλου κράτους. Κι εσύ που επέμενες τότε ότι «τα λεφτά υπάρχουν» κι ότι το μόνο που χρειάζεται είναι μια προοδευτική κυβέρνηση για να τα αναδιανείμει δίκαια και να κατευθύνει την οικονομία στη σωστή κατεύθυνση.

Αυτό όμως που μου δίνει τη μεγαλύτερη χαρά, κι ελπίζω ξανά να μου συγχωρήσεις την έπαρση, δεν είναι η αποδοχή από μέρους σου της πραγματικότητας. Αυτό ήταν πιστεύω αναπόφευκτο. Χαίρομαι που έρχεσαι πλέον να συμφωνήσεις και με τις λύσεις που από τότε σου πρότεινα και τις απέδιδες στην «ακραία» φιλελεύθερη φύση μου. Πρέπει βέβαια να ομολογήσεις ότι αν ακολουθούσαμε τότε τις λύσεις που κι εσύ σήμερα κρίνεις απαραίτητες, θα είχαμε μεγαλύτερη ευχέρεια στο να προσαρμόσουμε την οικονομία μας με ρυθμούς που θα ήταν λιγότερο επώδυνοι.

Τέλος πάντων, ας είναι κι έτσι. Ας γίνει αυτό μάθημα και στους δυο μας. Σε σένα που βιάστηκες να κρίνεις τις απόψεις μου με βάση τις προθέσεις που μου απέδιδες. Και σε μένα που δεν διέκρινα εγκαίρως ότι σε οδηγούσα, άθελά μου, σε αμυντική στάση.

Αυτό που έχει τώρα σημασία είναι ότι, στα οικονομικά ζητήματα τουλάχιστο, φαίνεται να έχουμε ελάχιστα πια που μας χωρίζουν. Από τις επιθετικές ιδιωτικοποιήσεις μέχρι τη μείωση της γραφειοκρατίας και το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, οι διαφωνίες μας δεν είναι παρά μια, ελαφρώς πικρή ομολογουμένως, ανάμνηση. Και στο μόνο σημείο που ακόμη δεν τα βρίσκουμε, αυτό της δραστικής μείωσης της φορολογίας, μάλλον σύντομα θα βρεθούμε στο ίδιο στρατόπεδο.

Ελπίζω να τα ξαναπούμε σύντομα κι από κοντά. Αν καταφέρω να σε πείσω και για το διαχωρισμό εκκλησίας-κράτους, το καθήκον μας για την προάσπιση των ατομικών δικαιωμάτων και τα περί ιδιωτικών πανεπιστημίων, δε θα έχουμε τίποτα πια να μας χαλάει την ατμόσφαιρα. Θα διαφωνούμε μονάχα για τις ταμπέλες. Εγώ θα σε πειράζω ως «όψιμο φιλελεύθερο» κι εσύ θα μου αναλύεις τις αξίες της «αληθινής σοσιαλδημοκρατίας».

Φιλικά,
Γιώργος

Από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα ο δημαρχιακός θώκος της Αθήνας έχει καταληφθεί από αρκετούς , διαφορετικών καταβολών και αποχρώσεων, άρχοντες. Εκπρόσωποι απ’ όλα σχεδόν τα πολιτικά κόμματα της χώρας, κατά μόνας ή σε κοινοπραξία, δοκιμάστηκαν στην ιδιαίτερα απαιτητική αυτή θέση. Και μαζί δοκιμάστηκαν και οι ιδέες τους, οι λογικές τους, οι πρακτικές τους. Που ήταν οι ίδιες σε μικροκλίμακα, με αυτές που εφαρμόστηκαν στη κεντρική πολιτική σκηνή. Πελατειακές σχέσεις, αδιαφάνεια, γιγάντωση του δήμου και της γραφειοκρατίας του, απρογραμμάτιστες δαπάνες βιτρίνας, υπερχρέωση, δημιουργία ολοένα περισσότερων δημοτικών επιχειρήσεων και οργανισμών, για να τακτοποιούνται περισσότεροι ψηφοφόροι, αντιδήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι επι κεφαλής. Αν προσπαθήσουμε να θυμηθούμε καλοπροαίρετα κάποιο σοβαρό έργο, κάποια στοχευμένη πολιτική μακράς πνοής, μια ενέργεια καινοτόμο και ριζοσπαστική, που να άλλαξε τα δεδομένα του δήμου και των δημοτών του, σ’ αυτά τα 36 χρόνια δραστηριοποίησης τους, δεν νομίζω ότι μπορούμε να ανακαλέσουμε στη μνήμη μας κάτι σημαντικό.

Σήμερα, για πρώτη φορά στα χρονικά του δήμου Αθηναίων, παρουσιάζεται μια νέα δημοτική κίνηση, το «ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ», με υποψήφιο Δήμαρχο τον Τάσο Αβραντίνη, με φιλελεύθερο πρόγραμμα και προσανατολισμό, με συναίσθηση της κατάστασης του οικονομικού και κοινωνικού περιβάλλοντος της χώρας, με όραμα για συγκεκριμένες αλλαγές, με διάθεση να είναι αποτελεσματική και αποφασισμένη να προωθήσει ένα διαφορετικό μοντέλο σκέψης, διοίκησης και δράσης. Η υιοθέτηση αντιδημοφιλών μέτρων αποτροπής της εισόδου αυτοκινήτων στο κέντρο της πόλης και οι πρωτότυπες ιδέες για την επίλυση των προβλημάτων στάθμευσης, η πρόταση για είσοδο ιδιωτών στο τομέα αποκομιδής των απορριμμάτων, η μείωση σταδιακά του υπεράριθμου προσωπικού του δήμου, η δραματική συρρίκνωση των δημοτικών επιχειρήσεων, η διαχείριση του προβλήματος των διαδηλώσεων, η απόδοση χώρων σε δημιουργούς για καλλιτεχνική δραστηριότητα, είναι μερικά μόνο από τα αιχμιακά σημεία του ρηξικέλευθου προγράμματος του συνδυασμού.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία, το κατ’ εξοχήν φιλελεύθερο κόμμα της χώρας, εκφράζει την ικανοποίηση της, για την υιοθέτηση στο πρόγραμμα του συνδυασμού των αρχών της ελευθερίας και της ανοιχτής κοινωνίας. Χαιρετίζει με ικανοποίηση την αναγγελία ίδρυσης της νέας δημοτικής κίνησης και δηλώνει την ειλικρινή στήριξη της σε αυτή, τόσο για λόγους αρχής, όσο και για λόγους προγραμματικής συμφωνίας. Καλούμε όλους τους φίλους και τα μέλη μας να κάνουν το ίδιο και να πλαισιώσουν τις τάξεις του συνδυασμού από θέση ευθύνης. Να εκτεθούν υποψήφιοι δημοτικοί και διαμερισματικοί σύμβουλοι στα ψηφοδέλτια που θα συγκροτηθούν και να καταβάλουν κάθε προσπάθεια, για τη διεύρυνση της απήχησης των φιλελεύθερων ιδεών και προτάσεων, για τη διεύρυνση της απήχησης του συνδυασμού «ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ» και του προγράμματος του.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία πρότεινε, από την ίδρυσή της, την μετάβαση σε ένα μικτό ασφαλιστικό σύστημα, στο οποίο η κάθε σύνταξη θα αναλογεί στο χρόνο εργασίας και τις καταβληθείσες εισφορές κάθε εργαζομένου.

Όμως, το σύστημα αυτό μπορεί να λειτουργήσει μόνο εφόσον εκπληρωθούν ταυτόχρονα οι παρακάτω τέσσερεις βασικές προϋποθέσεις: (α) ο κάθε εργαζόμενος έχει υπό δική του ιδιοκτησία και έλεγχο τις ασφαλιστικές του εισφορές τοποθετώντας τες σε δικό του, ατομικό, καταθετικό ασφαλιστικό λογαριασμό, (β) ο κάθε εργαζόμενος έχει τη δυνατότητα ελεύθερης επιλογής, ή και αλλαγής, του Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης στον οποίο θα τοποθετεί τις εισφορές του, (γ) εκλείψει ο «ομφάλιος λώρος» της διαφθοράς μεταξύ κράτους και ασφαλιστικών ταμείων μεταφέροντας την ευθύνη της διαχείρισης των ασφαλιστικών εισφορών σε πιστοποιημένα μη-κρατικά ασφαλιστικά ιδρύματα που θα έχουν την απαραίτητη τεχνογνωσία και (δ) το κράτος να εγγυάται την καταβολή των συντάξεων και να ασκεί αυστηρή εποπτεία της διαχείρισης των ασφαλιστικών διαθεσίμων από τα μη-κρατικά ασφαλιστικά ιδρύματα, όπως ασκεί σήμερα η Τράπεζα της Ελλάδος την εποπτεία του τραπεζικού συστήματος.

Στο νομοσχέδιο που κατέθεσε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ στη Βουλή για το νέο ασφαλιστικό σύστημα δεν γίνεται καμιά αναφορά σε αυτές τις προϋποθέσεις πράγμα που αναδεικνύει ότι η πραγματική στόχευσή του είναι η παράταση του χρόνου κατάρρευσής του, η διατήρηση του ασφυκτικού εναγκαλισμού και ελέγχου του κράτους επί των ταμείων και η συνέχιση της σπατάλης και της ασυδοσίας στην διαχείρισή τους.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία έχει καταθέσει, στη Βουλή και στη κοινωνία, την δική της πρόταση για το ασφαλιστικό που στηρίζεται στην διεθνή εμπειρία. Κάθε καθυστέρηση στην εφαρμογή της πρότασης αυτής, συντομεύει απλώς τον χρόνο του επερχόμενου αδιεξόδου.

«Γεννήθηκα στο Πότσβιλ της Πενσυλβάνια, μια μικρή πόλη ανθρακωρύχων στην Ανατολική Pennsylvania, όπου ο πατέρας μου διατηρούσε μια μικρή επιχείρηση. Μπήκε στον κόσμο των επιχειρήσεων αφήνοντας το Μόντρεαλ και την οικογένειά του για τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ηλικία μόλις δεκαέξι ετών. Μετακινήθηκε αρκετές φορές στις ανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι να εγκατασταθεί στο Πότσβιλ στο μέσο της δεκαετίας του 1920. Εκεί γεννήθηκαν οι δύο μου αδερφές, η Γουέντι κι η Νάταλι, καθώς κι ο αδερφός μου Μάρβιν. Ωστόσο, όταν ήμουν τεσσάρων ή πέντε ετών μετακομίσαμε στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, όπου ο πατέρας μου έγινε εκεί συνέταιρος σε μια επιχείρηση.»

Έτσι ξεκινά η αυτοβιογραφία του Gary Becker, του σημαντικότερου ίσως οικονομολόγου της εποχής μας. Ηγετική μορφή της Σχολής του Σικάγο, μαθητής και συνεργάτης του Milton Friedman, βραβεύεται το 1992 με το βραβείο Νόμπελ «για την επέκταση του πεδίου της μικροοικονομικής ανάλυσης σε ένα ευρύ φάσμα της ανθρώπινης συμπεριφοράς και αλληλεπίδρασης, συμπεριλαμβανομένης και της μη αγοραίας συμπεριφοράς».
Παρά τις έντονες αρχικά αντιδράσεις των συναδέλφων του, ο Gary Becker δε δίστασε από την αρχή της καριέρας του να εφαρμόσει τα εργαλεία και τις τεχνικές της οικονομικής ανάλυσης σε μια σειρά θεμάτων πολιτικού και κοινωνικού προβληματισμού. Η δομή της οικογένειας, οι διακρίσεις σε βάρος μειονοτήτων, οι επιπτώσεις του πολέμου κατά των ναρκωτικών, η ποιότητα της εκπαίδευσης, η οικονομική ανάλυση του Δικαίου βρισκότανε μέχρι τότε πέρα και έξω από το πεδίο έρευνας των οικονομικών επιστημών. Ο Gary Becker δε δημιούργησε μόνο ένα καινούριο κλάδο της οικονομικής επιστήμης. Άλλαξε δραστικά τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε πλέον να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας.

Η συνομιλία μας με τον καθηγητή Becker έγινε με την αφορμή της έκδοσης του Uncommon Sense. Στο τελευταίο του αυτό βιβλίο συγκεντρώνονται τα πιο σημαντικά και καινοτόμα άρθρα από το από το εβδομαδιαίο blog που διατηρεί μαζί με το δικαστή Richard Posner – μια από τις πλέον πολυδιαβασμένες πηγές πολιτικού προβληματισμού και σχολιασμού της επικαιρότητας στο διαδίκτυο.

[Εκ βαθέων: Λοιπόν, τί ρωτά κανείς όταν έχει την ευκαιρία να συνομιλήσει με ένα διανοούμενο αυτού του επιπέδου και εύρους όπως ο καθ. Becker; Η προφανής επιλογή είναι να περιορίσεις τη συζήτηση στο καθαρά επιστημονικό του έργο. Ίσως και με μερικές αναφορές στα πιο εντυπωσιακά πεδία δράσης του, όπως η οικονομική ανάλυση του δικαίου ή οι αρνητικές επιπτώσεις του πολέμου κατά των ναρκωτικών. Θα χανόταν έτσι όμως η ευκαιρία να ακούσουμε την άποψη του σημαντικότερου ίσως οικονομολόγου της εποχής μας για θέματα που μας αφορούνε όλους άμεσα και καθορίζουν την πολιτική ατζέντα της εποχής μας. Η πρώτη μας ερώτηση λοιπόν σχετικά με την τρέχουσα οικονομική κρίση…]

ΓΣ: Ήταν η αποτυχία του καπιταλισμού της αγοράς που οδήγησε σε αυτό το χάος; Μπορεί η αυξημένη ρύθμιση να αποτελέσει το δρόμο εξόδου από αυτή, ή τουλάχιστο τον τρόπο αποφυγής μιας τέτοιας κρίσης στο μέλλον;

GB: Νομίζω ότι η κρίση ήταν ένα μείγμα της κυβερνητικής αποτυχίας και κάποιας δυσλειτουργίας της αγοράς. Το πόσο βάρος μπορεί να ανατεθεί σε καθένα από αυτά δεν είναι σαφές. Αν κοιτάξουμε τα κυβερνητικά προβλήματα, στις Η.Π.A για παράδειγμα, ένα πρόβλημα ήταν ότι η Fed και άλλες κεντρικές τράπεζες διατήρησαν τα επιτόκιά πολύ χαμηλά. Οι ρυθμιστικές αρχές δεν αντέδρασαν όταν παρατήρησαν κάποιες από τις πολύ υψηλές σχέσεις περιουσιακών στοιχείων και κεφαλαίου που δημιουργούσαν διάφορες επενδυτικές και εμπορικές τράπεζες. Αυτές υπήρξαν οι αποτυχίες των κυβερνήσεων και των ρυθμιστικών αρχών.

Στο επίπεδο της αγοράς, δημιουργήθηκαν πολλά δάνεια όπου το σχετικό ρίσκο δεν είχε επαρκώς εκτιμηθεί ή όπου οι δανειστές βασιζόταν στην κάλυψη των κυβερνήσεων. Αυτό μάλλον είναι ένα μείγμα αποτυχίας της αγοράς αλλά και των κυβερνήσεων. Έτσι βλέπω την οικονομική κρίση.

Από την άλλη πλευρά, αν δει κανείς την ιστορία του καπιταλισμού κατά τη διάρκεια μιας μακρύτερης χρονικής περιόδου, αρχής γενομένης από το χίλια εννιακόσια… οποιαδήποτε στιγμή, ας πούμε το 1990, και λάβει υπόψη του την ύφεση και τα αποτελέσματά της, κατά το μεγαλύτερο μέρος, υπήρξε μια σπουδαία περίοδος για την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη. Συμπεριλαμβανομένης και της οικονομικής ανάπτυξης στις φτωχότερες χώρες. Οπότε, λαμβάνοντας τα πάντα υπόψη μας, και τα καλά και τα κακά, νομίζω ότι ο καπιταλισμός βγαίνει από τα τελευταία είκοσι χρόνια σε πολύ καλή κατάσταση.

Ανησυχώ όμως ότι οι ρυθμίσεις θα χειροτερέψουν τα πράγματα στο μέλλον αντί να τα βελτιώσουν. Νομίζω ότι υπάρχει και κάποια ανησυχία σήμερα για την ρυθμιστική και κυβερνητική αβεβαιότητα που επιβραδύνει τις επενδύσεις και τα σχετικά μεγέθη. Κάποιες ορθές ρυθμίσεις, όπως στις κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις τράπεζες, μπορεί όντως να βοηθήσουν – αυτές θα τις υποστήριζα. Αλλά αρκετές από τις άλλες ρυθμίσεις που έχουν προταθεί, όπως περί των πληρωμών των διευθυντικών στελεχών, είτε στον χρηματοπιστωτικό τομέα ή αλλού, ακόμη και ο διαχωρισμός των τραπεζών σε καταθετικά ιδρύματα και πιο επενδυτικά ιδρύματα, πιστεύω θα ήταν λανθασμένες, κι αυτές είναι που φοβάμαι περισσότερο. Θα οδηγήσουν σε υπερβολική αύξηση των ρυθμίσεων κι αυτό θα είναι αντιπαραγωγικό. Θα δυσκολεύσει πολύ την ανάπτυξη στο μέλλον, αντί να την κάνει πιο ομαλή.

ΓΣ: Λοιπόν, είμαστε από την Ελλάδα και το ελληνικό δημόσιο χρέος έχει κυριαρχήσει στους τίτλους ειδήσεων των τελευταίων εβδομάδων. Πόσο σημαντική πιστεύετε ότι είναι η επιρροή του μεγέθους του δημόσιου χρέους μιας χώρας στην υγεία της οικονομίας της;

GB: Εξαρτάται από τις συνθήκες – σε ορισμένες περιπτώσεις, πολύ σημαντική. Εάν είστε μια χώρα όπως η Ελλάδα που εκδίδει χρέος σε Ευρώ αλλά δεν μπορείτε να εκδώσετε Ευρώ, είστε δηλαδή μια χώρα που εκδίδει χρέος σε νόμισμα που δεν μπορείτε να ελέγξετε την προσφορά αυτού του νομίσματος, μεγάλο χρέος τέτοιου είδους μπορεί να αποτελέσει μείζον πρόβλημα. Και νομίζω ότι αυτό είναι ένα από τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ισπανία. Νομίζω ότι αυτό αποτελεί πραγματική δοκιμασία για ένα κοινό νόμισμα και νομίζω ότι το Ευρώ βρίσκεται κάτω από πολλή πίεση αυτή τη στιγμή. Αυτό είναι ένα πρόβλημα.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι: ακόμη κι αν εκδίδατε χρέος στο δικό σας νόμισμα, αν η σχέση χρέους ως προς το ΑΕΠ αυξηθεί πάνω από συγκεκριμένα επίπεδα, και δεν αναπτύσσεστε με ταχείς ρυθμούς, η εξυπηρέτηση του χρέους μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στην οικονομική ανάπτυξη απαιτώντας υψηλότερους φόρους και τα σχετικά. Από την άλλη μεριά, εάν έχουν θεσμοθετηθεί πολιτικές που θα οδηγήσουν σε πολύ ταχείς ρυθμούς ανάπτυξης, τότε πιστεύω ότι μια χώρα μπορεί να ανεχθεί αυξανόμενο χρέος επειδή δεν θα αυξάνεται ως ποσοστό του ΑΕΠ, ή ίσως να μειώνεται κιόλας. Οπότε αυτά είναι τα προβλήματα όπως τα βλέπω εγώ, και νομίζω ότι η Ελλάδα πάσχει και από τα δύο αυτή τη στιγμή.

ΓΣ: Πως θα σχολιάζατε τη θέση του Τζέφερσον (Thomas Jefferson, 1743-1826) ότι το δημόσιο χρέος είναι επίσης κάτι ανήθικο, με την έννοια ότι ξοδεύετε σήμερα χρήματα που τα παιδιά σας θα πρέπει να ξεπληρώσουν κάποτε;

GB: Δε νομίζω ότι αυτό είναι, κατ’ αρχήν, σωστό επιχείρημα. Μερικές φορές, το δημόσιο χρέος είναι χρήσιμο. Εκδίδετε δημόσιο χρέος για να αυξήσετε τα έσοδα και εξαρτάται από το που θα διαθέσετε αυτά τα έσοδα. Εάν χρησιμοποιήσετε αυτά τα έσοδα, ας πούμε, για να χτίσετε δημόσια σχολεία ή άλλα πράγματα που θα ωφελήσουν τις επόμενες γενιές, ίσως αυτό να αποτελεί μια πολύ καλή επένδυση και για τις μελλοντικές γενιές όσο και για τις παρούσες. Ή, αν εκδίδετε χρέος για να χρηματοδοτήσετε κάποιον επερχόμενο πόλεμο, βοηθάτε τη χώρα σας να επιβιώσει. Συνεπώς, τέτοιου είδους χρήσεις έχουν νόημα. Το δημόσιο χρέος, ο δανεισμός, συχνά έχει νόημα.

Από την άλλη μεριά, αν εκδίδετε χρέος για σπάταλους σκοπούς ή για τη χρηματοδότηση ανεξέλεγκτων κεκτημένων, όπως ιατροφαρμακευτικών ή συνταξιοδοτικών προγραμμάτων, τότε πιστεύω ότι μπορεί οι μελλοντικές γενιές να βρεθούν σε πολύ δυσχερή θέση.

ΓΣ: Επιστρέφοντας σε αυτό που είπατε προηγουμένως σχετικά με το κοινό νόμισμα, ο Milton Friedman δεν ήταν πολύ αισιόδοξος για το μέλλον του Ευρώ, όπως θα ξέρετε, και έλεγε ότι «το Ευρώ θα είναι πηγή προβλημάτων, όχι πηγή βοήθειας. Το Ευρώ δεν έχει προηγούμενο. Εξ όσων γνωρίζω, ποτέ δεν υπήρξε οικονομική ένωση που εξέδιδε νόμισμα εξουσιοδότησης (fiat) και που να αποτελείται από ανεξάρτητα κράτη». Ποια θα ήταν η άποψή σας σχετικά με αυτή τη θέση;

GB: Είχα γράψει κι εγώ παρόμοιες θέσεις εκείνη την εποχή. Ήμουν αντίθετος με το κοινό νόμισμα, μεταξύ ανεξάρτητων κρατών. Είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί, επειδή… το πρόβλημα είναι, αυτό που βλέπουμε τώρα σε αρκετές χώρες, ότι μερικές χώρες μπορεί να μην τα πάνε τόσο καλά όσο άλλες χώρες, είτε λόγω του χρέους τους, είτε επειδή οι οικονομίες τους έχουν χτυπηθεί από πολλά αρνητικά σοκ. Ένας από τους παραδοσιακούς τρόπους για να προσαρμοστείς σε μια τέτοια κατάσταση είναι να υποτιμήσεις το νόμισμά σου. Το κοινό νόμισμα αποκλείει αυτή την επιλογή, οπότε και εμποδίζει μια μορφή προσαρμογής που συχνά έχει υπάρξει χρήσιμη σε κάποιες ανεξάρτητες χώρες.

Οι Η.Π.A έχουν κοινό νόμισμα, αλλά έχουμε τεράστια μετανάστευση ανθρώπων μεταξύ των πολιτειών. Οπότε, όταν οι άνθρωποι μεταναστεύουν εύκολα από τη μία πολιτεία στην άλλη, οι απαραίτητες προσαρμογές γίνονται μέσω της μετανάστευσης. Κάτι τέτοιο είναι πολύ λιγότερο διαθέσιμο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι, είχα τότε σκεφτεί ότι το Ευρώ θα είχε αρκετά προβλήματα.

Για μια σειρά ετών, φαινότανε ότι δούλευε καλύτερα από ότι περίμενα, αλλά τώρα έχετε το είδος της κρίσης που άνθρωποι όπως ο Friedman κι εγώ είχαμε σκεφτεί ότι μπορεί να συμβεί υπό αυτές τις συνθήκες.

ΓΣ: Ένα άλλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε εδώ στη χώρα μας είναι ότι υπάρχουν ακόμη πολλές εταιρίες που ανήκουν και διοικούνται από την κυβέρνηση – και δεν αναφέρομαι μόνο σε επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας. Η θέση σας ότι «σε γενικές γραμμές, οι κυβερνήσεις δεν διαχειρίζονται τα πράγματα πολύ επιτυχημένα», οδηγεί πιθανά στην κατεύθυνση της ιδιωτικοποίησης αυτών των εταιριών. Θα συμφωνούσατε με αυτό και υπάρχουν εταιρίες ή υπηρεσίες που θα θεωρούσατε ότι είναι προτιμότερο να παραμείνουν υπό κυβερνητικό έλεγχο;

GB: Πολύ λίγες. Θέλω να πω, δεν μπορώ να σκεφτώ καμία εταιρία που θα μπορούσε να διοικηθεί καλύτερα από κυβερνήσεις απ’ ότι θα μπορούσε από τον ιδιωτικό τομέα. Εξαιρώ πράγματα όπως ο στρατός, η αστυνομία κλπ – δεν τα θεωρώ αυτά εταιρίες. Θα έπρεπε να υπάρχει και μια σημαντική πτυχή ιδιωτικοποίησης και σε αυτά, αλλά δεν μπορείς να έχεις ιδιωτικούς στρατούς να τριγυρίζουν ή ιδιωτική (μη δημόσια) αστυνομία ή δικαστικό σώμα. Οπότε χρειάζεσαι το δημόσιο σε αυτά. Αλλά, αν δούμε τις κανονικές εταιρίες όπως στη βιομηχανία χάλυβα, στα διυλιστήρια ή ακόμη και στα σχολεία, νομίζω ότι θα έπρεπε να ανήκουν κατά κύριο λόγο στον ιδιωτικό τομέα. Σίγουρα.

Υπάρχει ωστόσο μια προϋπόθεση που θα ήθελα να θέσω. Όταν κανείς ιδιωτικοποιεί, δεν πρέπει να το κάνει με τη μορφή δημιουργίας ιδιωτικών μονοπωλίων, αλλά να προσπαθεί να εξασφαλίσει ότι θα έχει ιδιωτικό ανταγωνισμό. Γιατί είναι ο ανταγωνισμός αυτός που στην πραγματικότητα βοηθά ένα τομέα προς όφελος των καταναλωτών. Τα ιδιωτικά μονοπώλια μπορεί να είναι καλύτερα από τα κρατικά μονοπώλια, αλλά δεν είναι ούτε κι αυτά πολύ καλά.

ΓΣ: Έχετε την ίδια άποψη και όσο αφορά το νερό, το ρεύμα, τις υπηρεσίας στο χώρο της υγείας;

GB: Κι αυτά μπορούν να ιδιωτικοποιηθούν. Έχουν ήδη ιδιωτικοποιηθεί σε αρκετές χώρες. Αρκετό από το ρεύμα στις Η.Π. παράγεται από ιδιώτες, όπως και μέρος της παροχής νερού. Σίγουρα θα έπρεπε αυτά τα πράγματα να ιδιωτικοποιηθούν. Δεν βλέπω γιατί θα έπρεπε να ανήκουν στην κυβέρνηση. Τώρα, αν δεν μπορείτε να εισάγεται τον ανταγωνισμό σε κάποιους από αυτούς τους τομείς… ίσως και να θέλετε ένα ελεγχόμενο ιδιωτικό τομέα παρά ένα ανεξέλεγκτο, από πλευράς τιμών. Ακόμα όμως κι έτσι, οι ιδιωτικές εταιρίες θα είναι πιο αποδοτικές από μια κρατική εταιρία.

ΓΣ: Στο ζήτημα της μετανάστευσης, προτείνετε την καθιέρωση ενός αντιτίμου εισόδου ως λύση στη μεταναστευτική πίεση που κάποιες χώρες αντιμετωπίζουν. Αφού όμως υποστηρίζετε μια θέση που οδηγεί στην ιδιωτικοποίηση και την ελαχιστοποίηση του κράτους πρόνοιας, όπως αποκαλείται, γιατί θα προτιμούσατε ένα τέτοιο μέτρο αντί αυτού που μόλις είπαμε; Της ελαχιστοποίησης δηλαδή του τομέα πρόνοιας ή ακόμη και της εξαίρεσης όλων των νεοεισερχομένων από κρατικά δικαιώματα και παροχές – τουλάχιστο για μια περιορισμένη χρονική περίοδο.

GB: Λοιπόν, υπάρχει μια σειρά ζητημάτων. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν αρκετές χώρες, όπως γνωρίζω οι Η.Π.A, είναι ότι δεν είμαστε σε θέση να αρνηθούμε αρκετά κοινωνικά οφέλη από τους μετανάστες, όπως η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η εκπαίδευση των παιδιών κλπ. Προτείνω την πώληση του δικαιώματος της μετανάστευσης γιατί, όταν πωλήσεις το δικαίωμα της μετανάστευσης, μπορείς να πεις ότι όσα οφέλη λάβουν οι μετανάστες πηγάζουν από το αντίτιμο το οποίο έχουν καταβάλει. Αν μπορούσαμε να παρακρατήσουμε αυτά τα οφέλη, τότε ίσως να θέλαμε να επιλέξουμε μια διαφορετική προσέγγιση, αλλά δεν το νομίζω. Επίσης, πουλώντας το δικαίωμα στην μετανάστευση, πρώτα από όλα μειώνεις την αντίδραση στην μετανάστευση. Πιστεύω ότι η μετανάστευση είναι καλή για τις χώρες, σίγουρα συμπεριλαμβανομένης και των Η.Π.A

Έτσι, προσελκύονται άνθρωποι στη χώρα που θέλουν να έρθουν, θέλουν να βάλουν τα χρήματά τους σε αυτό, συμπεριλαμβανομένων και δανεικών χρημάτων. Προσελκύονται γενικά νεότεροι άνθρωποι επειδή μπορούν να κερδίσουν περισσότερο κατά τη διάρκεια της ζωής τους για το ποσό που πλήρωσαν, απ’ όσο οι πιο ηλικιωμένοι. Προσελκύονται περισσότερο ειδικευμένοι άνθρωποι. Προσελκύονται οι φιλόδοξοι, ακόμη κι αν δεν έχουν κάποια ειδίκευση, που θέλουν να δουλέψουν σκληρά και να κερδίσουν περισσότερα. Έτσι καταλήγουμε κάπως με τα καλύτερα στοιχεία και των δύο κόσμων.

Αυτοί είναι λοιπόν οι μετανάστες που θέλει κανείς και, την ίδια στιγμή, μπορείς να αναγνωρίσεις ότι, όποια κι αν είναι η άποψή σας σχετικά, αποτελεί γεγονός το ότι είναι πολύ δύσκολο να αρνηθείς την παροχή σε πολλά από τα κοινωνικά οφέλη στους μετανάστες. Τώρα, αν ήμουν στο 19ο αιώνα, όπου οι κυβερνήσεις κάνανε πολύ λίγα, οι μετανάστες δε δεχότανε οφέλη… η Η.Π. είχαν ουσιαστικά ελεύθερη μετανάστευση – θα έλεγα ότι αυτή ήταν η βέλτιστη πολιτική γι αυτό το περιβάλλον, όπου δεν υπάρχει το κράτος πρόνοιας. Αλλά, δεδομένου ότι υπάρχει σημαντικό κράτος πρόνοιας σε όλες τις χώρες, όλες τις αναπτυγμένες χώρες, τότε πιστεύω ότι πρέπει να σκεφτείς κάποιες εναλλακτικές λύσεις και αυτή που προτείνω είναι νομίζω η πλησιέστερη εναλλακτική δεδομένης της πραγματικότητας – του ότι έχουμε μεγάλο κράτος και έχουμε κράτος πρόνοιας σε όλες τις χώρες.

ΓΣ: Είναι τότε το δικαίωμα της μετανάστευσης εμπορεύσιμο δικαίωμα ή είναι θεμελιώδες δικαίωμα;

GB: Δε νομίζω ότι υπάρχει κάποιο θεμελιώδες δικαίωμα σύμφωνα με το οποίο οι Η.Π.A, ή όποια άλλη χώρα, θα έφερνε ανθρώπους εδώ και θα τους πρόσφερε επιχορηγούμενη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και επιχορηγούμενη παιδεία και άλλα οφέλη τα οποία απολαμβάνουν. Δε νομίζω ότι υπάρχει κάποιο θεμελιώδες δικαίωμα το να μεταναστεύεις από χώρα σε χώρα. Νομίζω ότι αυτό είναι ένα δικαίωμα που χώρες παρέχουν στους ανθρώπους. Οι χώρες πάντα είχαν αυτό το προνόμιο. Κάποιες συνήθιζαν να επιτρέπουν απεριόριστη μετανάστευση, όπως έκαναν οι Η.Π.A, αλλά οι περισσότερες είχαν ιστορικά περιορισμένη μετανάστευση. Οπότε δεν πιστεύω ότι αυτό είναι δικαίωμα.

Νομίζω ότι θέλεις να εδραιώσεις την αρχή ότι η μετανάστευση είναι γενικώς θετική. Ότι θέλεις να έχεις σε πολλές χώρες πολλούς μετανάστες κι ότι θέλεις μετανάστες που να έρχονται για τους σωστούς λόγους, δηλαδή για τις ευκαιρίες και όχι για επωφεληθούν από τις κοινωνικές παροχές. Και νομίζω ότι ορίζοντας ένα αντίτιμο μετανάστευσης, προσελκύεις το σωστό είδος μεταναστών, όχι τους μετανάστες που θα έρθουν να ζήσουν από το κράτος πρόνοιας. Αυτό είναι μια ανησυχία πολλών ανθρώπων. Ίσως όχι τόσο μεγάλη ανησυχία για σήμερα, αλλά αν θέλεις μια περίοδο απεριόριστης μετανάστευσης, θα βρεις πολλούς ηλικιωμένους ανθρώπους που θα έρθουν για την κοινωνική ασφάλιση και άλλους ανθρώπους που θα έρθουν να εκμεταλλευτούν την υγειονομική περίθαλψη. Και νομίζω ότι είναι πολύ δύσκολο να αποτρέψεις αυτά τα πράγματα σε μια χώρα όπου οι πολιτικές πιέσεις είναι πολύ έντονες ως προς αυτό. Οπότε, αυτός είναι μείζον λόγος γιατί διατηρώ τη θέση της πώλησης των δικαιωμάτων μετανάστευσης.

ΓΣ: Λαμβάνοντας υπόψη μας ότι αυτοί οι άνθρωποι προέρχονται από χώρες όπου υπάρχει μικρότερη οικονομική ή πολιτική ελευθερία, διαβάζω ένα απόσπασμα από το τελευταίο σας βιβλίο: «όταν οι οικονομικές ελευθερίες οδηγούν σε μεγαλύτερη ευημερία, τότε είναι που αυτό ενθαρρύνει μια γενικευμένη επιθυμία για περισσότερη πολιτική ελευθερία». Ωστόσο, το παράδειγμα της Κίνας δεν φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτή την υπόθεση. Πως θα το εξηγούσατε αυτό;

GB: Νομίζω ότι την επιβεβαιώνει. Πήγα πρώτη φορά στην Κίνα το 1981. Η Κίνα είχε μόλις αρχίσει να ανοίγει την οικονομία της – εκείνη την εποχή είχανε μηδενική ελευθερία. Εννοώ, φυσικά δεν υπήρχε το διαδίκτυο κλπ, οι άνθρωποι φορούσαν όλοι ίδιες στολές – δεν είχαν την ελευθερία να ντυθούν. Όλοι φορούσαν τις ίδιες στολές! Βλέπεις έναν άνδρα να έρχεται, βλέπεις ένα δεύτερο άνδρα – όλοι φορούν το ίδιο πράγμα. Το ίδιο και με τις γυναίκες – φορούσαν αυτές τις στρατιωτικές στολές. Φοβόντουσαν να πούνε οτιδήποτε. Δεν μπορούσανε να μπούνε στα μεγάλα ξενοδοχεία.

Ένας Κινέζος, όταν επισκέφτηκα τη χώρα, δεν μπορούσε να εισέλθει σε ένα δυτικό ξενοδοχείο εάν δεν συνοδευότανε από κάποιον δυτικό. Θέλω να πω, η κυβέρνηση επέβαλλε τις παλιές αποικιοκρατικές διακρίσεις – φοβόντουσαν να μη βλέπουν πράγματα οι πολίτες. Ένας καλός μου φίλος Κινέζος, εδώ στις Η.Π., μου ζήτησε να δω μια φίλη του στο Πεκίνο εκείνη την εποχή. Την συνάντησα, κι ένα από τα πράγματα που μου ζήτησε ήταν το αν μπορούσε να έρθει να δει αυτό το μεγάλο ξενοδοχείο όπου έμενα – το ξενοδοχείο ήταν εκεί εδώ και δέκα-δεκαπέντε χρόνια και δεν της είχε επιτραπεί η είσοδος ούτε μία φορά. Θέλω να πω ότι αυτή ήταν η ζωή που ζούσανε.

Και τώρα, ταξιδεύεις στην Κίνα… δεν έχουν το ίδιο είδος ελευθερίας που έχετε στην Ελλάδα ή στις Η.Π.A, όχι. Αλλά έχουν πολύ περισσότερη ελευθερία από ότι είχανε. Εκφράζονται πολύ πιο ανοιχτά εναντίον της κυβέρνησής τους, φοράνε τα ρούχα που θέλουνε, έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο – λογοκριμένη φυσικά σε κάποιο βαθμό, αλλά μπορούν πια να διαβάσουν το Becker-Posner, το blog μας. Διαβάζουν το blog μας! Λαμβάνουμε επιστολές από διάφορους Κινέζους που μεταφράζουν τα κείμενά μας σε κινέζικες εφημερίδες και περιοδικά. Υπάρχει πολύ περισσότερη ελευθερία από ότι υπήρχε. Δεν είναι όση θα ήθελα, ή θα θέλατε κι εσείς, αλλά είναι δύσκολο να πείτε ότι δεν έχει υπάρξει πρόοδος. Υπάρχει σημαντική πρόοδος.

Τώρα, θα υπάρξει συνέχεια σε αυτή την πρόοδο τα επόμενα είκοσι χρόνια; Εγώ πιστεύω ότι θα υπάρξει. Κάποιοι είναι πιο απαισιόδοξοι. Αλλά έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος τα τελευταία τριάντα χρόνια.

ΓΣ: Επιστρέφοντας στο δικό μας κόσμο, ποια θεωρείτε τη σημαντικότερη απειλή για την ελευθερία μας στο άμεσο μέλλον;

GB: Το αυξανόμενο μέγεθος του κράτους νομίζω. Αυτό πιστεύω ότι παραμένει η μεγαλύτερη απειλή για την ελευθερία μας. Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποια απειλή για τη δημοκρατική διαδικασία του εκλογικού ανταγωνισμού ή την ελευθεροτυπία και τα ζητήματα αυτού του είδους. Και στις πρώτες μέρες τις κρίσης φοβόμουν αρκετά ότι θα οδηγούσε σε μεγάλη αύξηση του κυβερνητικού ελέγχου της οικονομίας.

Η δεύτερη απειλή θα ήταν η τρομοκρατία. Προκειμένου να μειωθούν οι επιπτώσεις της τρομοκρατίας, γίνονται παρεμβάσεις στις πολιτικές ελευθερίες των ανθρώπων – αρκετές από αυτές περιττές και ανεπιθύμητες, νομίζω. Αυτό ισχύει σίγουρα στις Η.Π. όπου υπάρχει η απειλή, κυρίως, μουσουλμανικής τρομοκρατίας και έχουμε έτσι περιορίσει τις ελευθερίες των ανθρώπων σε κάποιους τομείς. Αυτή η απειλή συνεχίζει να αυξάνεται (ελπίζω ότι θα σταματήσει να αυξάνεται), και αυτό θα ήταν μια διαρκώς μεγαλύτερη πηγή παρεμβάσεων στην ελευθερία μας.

ΓΣ: Και μια τελευταία ερώτηση. Θεωρείτε ότι ανήκετε στη φιλελεύθερη παράδοση και ποιοι διανοούμενοι έχουν επηρεάσει περισσότερο το έργο σας;

GB: Είμαι κομμάτι της φιλελεύθερης παράδοσης με την κλασική έννοια και οι άνθρωποι με τη μεγαλύτερη επιρροή πάνω μου ήταν… σίγουρα η σημαντικότερη επιρροή υπήρξε ο Milton Friedman άμεσα και, μέσω των διαβασμάτων μου, άνθρωποι όπως ο Adam Smith κι ο John Stuart Mill, καθώς και ο Hayek, που υπήρξε και δάσκαλός μου όταν ήταν στο Σικάγο, αλλά και άλλοι από τη μεγάλη φιλελεύθερη παράδοση που προέρχεται από την Ευρώπη. Αυτοί ήταν οι σημαντικότερες επιρροές μου. Επίσης, με τη διδασκαλία τους στο Σικάγο όταν ήμουν μεταπτυχιακός φοιτητής, άνθρωποι όπως ο Friedman και άλλοι όπως ο George Stigler… αυτοί είχανε πραγματικά μεγάλη επιρροή στον τρόπο σκέψης μου.

ΓΣ: Ευχαριστώ πάρα πολύ κ. καθηγητή. Μεγάλη μου τιμή.

Η έγκριση, από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, δανείων ύψους 110 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ελλάδα, απομακρύνει την χρεοκοπία της χώρας κατά τρία χρόνια.

Σύμφωνα με τον υπουργό οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου, η χρηματοδοτική βοήθεια που θα παρασχεθεί, θα προστατεύει την Ελλάδα από την έκθεσή της στις διεθνείς αγορές για όλο το υπόλοιπο του 2010, όλο το υπόλοιπο του 2011 και την αρχή του 2012. Από την αρχή του 2012 και πέρα, η Ελλάδα θα αρχίσει να εκτίθεται και πάλι στις αγορές για την δανειοδότησή της έχοντας όμως αυξήσει, στο μεταξύ διάστημα, το δημόσιο χρέος της, από 115% του ΑΕΠ που είναι σήμερα, στο 140% του ΑΕΠ το 2013…

Επομένως, αυτή η τρίχρονη αυτή περίοδος μπορεί να αποτελέσει για τη χώρα είτε μια τελευταία ευκαιρία ριζικής αλλαγής οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου, ή, μια τελευταία παράταση ζωής του παλαιού καθεστώτος πριν αυτό σαρωθεί από τις αγορές το 2013.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία θεωρεί ότι το πακέτο μέτρων που συμφωνήθηκε θα πρέπει να υλοποιηθεί πλήρως για την άμεση επίτευξη της δημοσιονομικής προσαρμογής της χώρας και την άμεση αντιμετώπιση των δημοσιονομικών της ανισορροπιών. Όπως έγινε γνωστό, αν υπάρξει οποιαδήποτε εμπλοκή στην υλοποίηση των συμφωνηθέντων μέτρων, τότε θα υπάρξει διακοπή της ροής της δανειοδότησης. Κάτω από τέτοιες συνθήκες η προσφυγή της χώρας στις αγορές για δανεισμό θα οδηγούσε στην, οριστική πλέον, χρεοκοπία της και οικονομική καταστροφή της.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία εκφράζει τις αμφιβολίες της για το κατά πόσο η Ελληνική κυβέρνηση και η Ελληνική δημόσια διοίκηση έχουν τη θέληση και την ικανότητα να υλοποιήσουν το πολυσύνθετο πακέτο μέτρων που συμφωνήθηκε με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Είναι περισσότερο πιθανό, η Ελληνική κυβέρνηση και η Ελληνική Δημόσια Διοίκηση, να επιδοθεί εκ νέου στην γνωστή τέχνη της εξαπάτησης μέσω της παροχής πλαστών στοιχείων στους «κουτόφραγκους».

Το πακέτο μέτρων δεν περιλαμβάνει, δυστυχώς, μέτρα μείωσης του κράτους και της σπατάλης του που θα μείωναν το χρέος και το έλλειμμα και θα είχαν σημαντικά αναπτυξιακά αποτελέσματα. Απ ότι φαίνεται η μοναδική «κόκκινη γραμμή» της κυβέρνησης, στις διαπραγματεύσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ήταν η αποφυγή μέτρων που θα έθιγαν το «βαθύ κράτος» όπως η πλήρης ιδιωτικοποίηση των ΔΕΚΟ των λιμανιών και των αεροδρομίων, η κατάργηση των χιλιάδων οργανισμών και Νομικών Προσώπων που δεν παράγουν κανένα έργο, η αποκρατικοποίηση των ιδρυμάτων περίθαλψης και εκπαίδευσης, η εισαγωγή κεφαλαιοποιητικού ασφαλιστικού συστήματος και η αξιοποίηση της ακίνητης κρατικής περιουσίας.

Η λήψη αυτών των διαθρωτικών μέτρων θα γίνει ακόμα πιο επιτακτική στα τρία χρόνια που απομένουν, καθώς είναι τα μόνα που μπορούν να τονώσουν την ανάπτυξη κα να εγγυηθούν δραστική μείωση των ελλειμμάτων και του χρέους. Όμως τα διαρθρωτικά αυτά μέτρα, όπως και αυτά που συμφωνήθηκαν με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, δεν μπορούν να υλοποιηθούν από αυτούς τους πολιτικούς και δημόσιους λειτουργούς που τα αντιστρατεύονταν μέχρι και χθες, που υλοποιούσαν επί τριάντα χρόνια ακριβώς τα αντίθετα και που φέρουν την αποκλειστική ευθύνη για το σημερινό αδιέξοδο.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία θεωρεί ελπιδοφόρο το γεγονός ότι όλο και περισσότεροι πολίτες παύουν πλέον να πιστεύουν ότι η ανάπτυξη της χώρας και η έξοδός της από τη κρίση μπορεί να προκύψει από το υπάρχον πολιτικό σύστημα της χώρας.

Αν αυτή η έλλειψη εμπιστοσύνης στο υπάρχον πολιτικό σύστημα οδηγήσει στη λήψη πολιτικών πρωτοβουλιών για την ανανέωσή του, τότε η σημερινή κρίση μπορεί να αποτελέσει την αρχή για ένα καλύτερο αύριο.

Μόλις ανακάλυψα ότι μια παλαιότερη δουλειά μου, από την εποχή που είχα ακόμη την ελπίδα ότι θα καταφέρω κάποτε να γράψω καλή ποίηση, που είχε δημοσιευτεί στο περιοδικό ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ, βρίσκεται πλέον διαθέσιμη και σε ηλεκτρονική μορφή από το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου.

Αν και δεν κατάφερα ποτέ να γράψω κάτι που θα με έκανε περήφανο για το επίτευγμά μου, δεν αισθάνομαι ωστόσο καθόλου ντροπή όπως θα περίμενα) για τα κείμενα αυτά που γράφτηκαν με πολύ κόπο, μεράκι κι ενθουσιασμό.

Διαβάστε το ‘Υποταγή στον Έζρα Πάουντ (μέρος LXXXI)’ εδώ: ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ – τεύχος: 67-68 – σελίδα: 134.